سنگ پشت

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايينا)، شعر كودك و نوجوان در شرايطي قرار گرفته است كه نياز به تغيير ذائقه كودكان و نيز آشنايي شاعران با حال و هواي كودكان امروزي مشهود است و خارج شدن از شعرها توصيفي‌ و تكراري‌ از نيازهاي شاعران اين حوزه ادبي محسوب مي شود.

مصطفي رحماندوست شاعر و نويسنده كودك و نوجوان شعر كودك را  شاخه هاي بي برگ از ادبيات كودك و نوجوان معرفي مي كند و مي گويد:هم اكنون شعرهاي كودك و نوجوان محتواي خاصي ندارند و با بي توجهي مسوولان اين حوزه ادبي رها شده است.اكثر ناشران به انتشار كتاب هاي ترجمه و بازاري كه هزينه كمتري دارند روي آورده اند و به درون مايه و محتواي آثار تاليفي نير توجهي نمي كنند. 

وي در ادامه گفت: نبود متولي و حامي براي شعر و ادبيات كودك و نوجوان، اين حوزه از ادبيات را مهجور كرده است.

وي درباره وضعيت شعر كودك و نوجوان در سالهاي اخير اظهار داشت: در اكثر مجموعه شعرهايي كه در سالهاي اخير منتشر شده به اصول شعر كودك بي توجهي شده است و برخي از شاعران تنها با كنار هم قرار دادن كلمات تنها ريتم و آهنگ به وجود آورده اند.

هم اكنون اكثر صاحب نظران شعر كودك و نوجوان از انتشار كتاب هاي بازاري و به نوعي بي محتوا انتقاد مي كنند و معتقدند اكثر اثار ارايه شده در حوزه كودك و نوجوان با آهنگ و وزني يكسان تكرار مي شود.
 
در حالي كه تعداد زيادي از شاعران و نويسندگان داخلي از چاپ كتاب هاي بازاري انتقاد مي كنند، منوچهر احترامي شاعر و طنوز نويس با سابقه كودك و نوجوان مشكل اساسي شعر كودك و نوجوان را تكرار قالب دانست و گفت:قالب و ريتم در شعرهاي كودك به طور مرتب در كتاب هاي مختلف تكرار مي شود.شاعران جوان تنها به تكرار اين آهنگ ها مي پردازند و با اصول ادبي اين حوزه آشنا نيستند. 

وي افزود:شعر كودك تنها به قالب چهار پاره محدود شده است و اكثر شاعران به دليل سهولت ساخت شعر كودك در اين قالب ،تنها چهار پاره مي سرايند.

احترامي با اشاره استفاده چهار پاره در شعر بزرگسال اظهار داشت: اين قالب در شعر بزرگسال نيز موفق نبود، اما هم اكنون اكثر شاعران كودك و نوجوان از اين قالب استفاده مي كنند.

اين شاعر و طنز نويس با اشاره به اهميت "فرم" در شعر كودك و نوجوان تاكيد كرد: محتوا، بدون فرم مناسب منتقل نمي شود و شاعران بايد به فرم توجه ويژه اي داشته باشند. 

از ديگر مباحثي كه هم اكنون در محافل شعر كودك و نوجوان مطرح مي شود،حضور شاعران جوان و كم تجربه در اين عرصه است كه اين بخش ادبي را دچار تغير و تحولاتي كرده است.
 
استفاده از مضامين بزرگسال در شعرهاي كودك و نوجوان تا حدود زيادي زمينه ركود اين حوزه به ويژه شعر نوجوان را فراهم كرده است.
 
جعفر ابراهيمي(شاهد) شاعر باسابقه كودك و نوجوان با انتقاد از برخي از شاعران كودك و نوجوان كه به تازگي به سرودن شعر در اين حوزه مي پردازند، مي گويد:شاعران جوان به تجربه هاي شاعران قديمي بي توجهي مي كنند و برخي از مضامين بزرگسال و بازاري را به كودكان ارايه مي دهند.

وي افزود: شعر كودك و نوجوان كمي حال و هواي بزرگسال به خود گرفته است و مضامين ارايه شده كه برخي از آنها مورد استقبال كودك و نوجوان هم قرار مي گيرد، معيارهاي ادبي ضعيفي دارند. 

ابراهيمي به دوره هاي شعر كودك اشاره كرد و گفت:شعر كودك پس از انقلاب مورد توجه شاعران قرار گرفت و آنها در دهه اول پس از انقلاب كارهاي مطلوبي را براي كودكان دبستاني ارايه دادند، اما در دهه دوم پس از انقلاب شاعران كودك عرصه خود را گسترش دادند و براي نوجوانان راهنمايي و دبيرستان نيز شعر سرودند. 

اين شاعر كودك و نوجوان با اشاره به شعر كودك و نوجوان در دهه سوم پس از انقلاب افزود:در اين دهه كه سالهاي اخير هم شامل آن مي شود، شعر كودك و نوجوان كمي حال و هواي بزرگسال به خود گرفته است و مضامين ارايه شده كه برخي از آنها مورد استقبال كودك و نوجوان هم قرار مي گيرد معيارهاي ادبي ضعيفي دارند.

وي معتقد است:شعر كودك دوران بحراني خود را سپري مي كند و برخي از شاعران جوان هنوز با فضا و حال و هواي كودكان آشنا نيستند و چنانچه اين روند ادامه يابد شعر كودك روز به روز ضعيفتر مي شود.

اين شاعر خاطرنشان كرد: شاعراني كه براي كودكان و نوجوانان فعاليت مي كنند، بايد درك صحيحي از كودكان و رفتارهاي آنها داشته باشند در غير اين صورت دچار مشكل مي شوند. 

هم اكنون با انتقاداتي كه به شعر كودك و نوجوان در سال هاي اخير وارد است برخي از شاعران و نويسندگان اين حوزه را با ادبيات كودك و نوجوان مقايسه مي كنند.

 
جواد محقق شاعر و منتقد كودك و نوجوان،شعر كودك را در مقايسه با شعر نوجوان عقب مانده توصيف كرد و گفت: اكثر شاعران حوزه كودك و نوجوان به سرودن شعر نوجوان مي پردازند و با دور شدن از فضاي كودكي خود، به شعر خردسال كم توجهي مي كنند. 

محقق ادامه داد: شاعران كودك همواره نيازمند حضور در فضاهاي كودكانه اند و اين امر آنها را در ايجاد فضاي هم زاد پندارانه ياري مي كند.

وي درباره وضعيت شعر كودك ونوجوان در ايران گفت:در سال هاي پيش از انقلاب تنها محمود كيانوش و عباس يميني شريف به همراه پروين دولت آبادي در عرصه شعر كودك و نوجوان فعال بودند، اما اكنون حدود 40 شاعر در اين حوزه فعالند و اين از افزايش كمي شاعران كودك در ايران حكايت دارد.

محقق ادامه داد: هم اكنون با گذشت حدود سه دهه از پيروزي انقلاب، زمان آزمون و خطا براي شعر كودك به پايان رسيده و شاعران محتواي مطلوبي براي اين قشر سني ارايه مي دهند. 

انتقادات فراوان به شعر كودك و نوجوان و رونده نزولي اين حوزه در حالي پيش مي رود كه نياز به تجديد زبان اشعار كودك و نوجوان مشهود است.

عدم آشنايي شاعران با حال و هواي كودكان امروزي،تكرار در قالب و محتواي آثار ،ورود شاعران جوان و عدم توجه مسوولان ،اين حوزه ادبي را وارد بحراني نرم كرده است.

با وجود چنين شرايطي اميد به تغيير و تحول زود هنگام در شعر كودك و نوجوان كمرنگ شده است و تنها فعاليت هاي بنيادي نويسندگان و دست اندركاران شعر كودك و نوجوان حركت مثبتي را در اين حوزه به وجود خواهد آورد.