سنگ پشت

 

" تا اطلاع ثانوی تعطیل است "

 

دارم اسامی نفرات برتر جشنواره فجر امسال را می­خوانم.در میان اسامی اعلام شده نام باران کوثری نظرم را بیشتر از دیگران جلب می­کند. شاید برای این که او را از نزدیک در مهمانی دیده­ام .

اما نه، مطمئناً این تنها دلیل توجه من نمی­تواند باشد. از صفحات روزنامه به خودم که می­آیم یاد حرف­های دوست تئاتری­ام می­افتم که امروز صبح به محض خواندن اسامی جشنواره زنگ زد و گفت " حالا هی شعر بگو ، بابا به خدا عاقبت نداره"

داشتم به این فکر می­کردم که شعر باید برای آدم عاقبت داشته باشد یا ...

داشتم فکر می­کردم؟

-  افسوس می­خوردم! و کمی حسودی نیز چاشنی­اش شده بود.

 از خودم پرسیدم چرا افسوس می­خوری و حسادت می­کنی؟

- افسوس می­خورم به این خاطر که در عرصه شعر شاعران با استعداد بسیاری را می­شناسم که  سن­ و ­سال­شان زیاد است اما یک صدم همین خانم کوثری عزیز که 20 سال هم بیشتر ندارد نه از راه هنرشان پول درآورده­اند و نه اسم در کرده­اند .

 استعداد نداشتند؟

من می­توانم مدرک بیاورم ، می­توانم ثابت کنم. اصلا چرا من، تاریخِ ادبیات را کمی کنکاش کنیم پی می­بریم. ­راه دور نمی­روم، همین "بیژن کلکی" که هم دوره­ی شاملو، فروغ ، آتشی ،احمدرضا احمدی و... بوده (اتفاقاً این هفته نیز در خانه­ی فرهنگ گیلان به نقد کتاب­هایش خواهیم نشست ) به جرات می­توانم بگویم از آتشی و ... شاعرتر بود اما شعر، او را به حق­اش نرساند .حتی یک صدم یک بازیگر دسته چندم تئاتر هم معروف ­نشد. نه حتی معروف نشد بلکه خوانده هم نشد، البته کلکی برای قدیمی­های ادبیات و برخی از جوان­ترها نامی شناخته شده است.  صحبت من جزء نیست، کلی عرض می­کنم .

بگذارید این طور برای­تان بگویم یک شاعر در این مملکت باید بشود فروغ، شاملو، نیما تا بگوییم مردم عادی هم او را خواهند شناخت تازه در این که بسیاری ازمردم نیما، شاملو و فروغ را بشناسند، من شک دارم . لابد پیش خود می­گویید چه اصراری است که مردم عادی هم این­ها را بشناسند؟ مقصود شناخته شدن نیست. دیده شدن و خوانده شدن است.

 همان دوست تئاتری­ام می­گفت "خدا وکیلی الان اگه قرار باشه کتاب چاپ کنی چه قدر پول
می­گیری" (خندیدم)
گفتم: " باید پول هم بدهم، ناشر احتمالا ً کتاب­ها را می­دهد دستم و می­گوید برو این­ها را خودت پخش کن، بفروش تا پولت در بیاد، اما بگذار بهت بگم نویسنده­ای در این شهر است که کتابش چاپ دوم شده، پول داده ناشر کتاباشو در آورده، تونسته کتاباشو ببره شورای شهر رشت و به قیمت پشت جلد تا سقف 50 هزار تومن بفروشه  و... " گفت : " یعنی 50 هزار تومان دستشو گرفته " گفتم : " نه 50 هزار تومان ، اما از یک بازیگر که کمتر گرفته ".

(خندید) گفت : " کرکره رو بکشید پایین بنویسید " تا اطلاع ثانوی تعطیل است " من هم جواب دادم : " با این حرف­هایی که تو می­زنی­ و آن چه که من می­بینم باید بنویسیم "به علت تغییر شغل حراج واقعی "" و بغض گلویم را فرو خوردم .

پیش خودم می­گویم یک بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون در سطح نیمه حرفه­ای هیچی هم که دستمزد نگیرد مطمئناً در انتهای کار بالای 200 هزار تومان می­گیرد. شاید بگویید آن بازیگر چند ماه مدام کار می­کند؟

- مگر شاعر یا نویسند کار نمی­کند، مدام باید بخواند و تجربه کند و ... اما همین شاعران و نویسندگان می­نویسند، به چند تومان ؟ به قیمت هوا . تازه 10 درصد آن خانم و آقای بازیگر نیز  در عرصه ادبیات مطرح نمی شوند، مطرح شدن در اجتماع بخورد توی سرمان .

دارم کم کم فکر می­کنم شاعران و نویسندگان مخصوصاً ( شعرا ) طلسم شده­اند.

دارم کم کم به این باور می­رسم لابد چیزی بوده که جناب افلاطون آنها را در مدینه­ی خود راه
 نمی­داده ، لابد خبری بوده و ما بی­خبریم؟ و گرنه ما مستحق این همه مرارت نیستیم .     

 علی­رضا پنجه­­اي شعری دارد درمجموعه "عشق اول"  با عنوان "شعر" که فکر می­کنم با موضوعی که مطرح شد ، بی­ارتباط نباشد.

      شعر

 

یک روز باختم به تو

 

دلی را که دیگر دوستش نداشتم

 

یک روز باختی خوشبختی مرا

 

            که می توانست لای هزاران اسکناس سبز پیچیده شود

 

یک روز نامم را نشان همه دادی

 

نانم را از کفم ربودند

 

حالا بی چنگ و مفت ترینم

 

و تو     فاتحی که زمانی نه چندان نزدیک و دور

 

تکه­ای از خودت را

 

بر کتیبه­ی گورم حک خواهی کرد

 

از خودت بپرس

 

به تو می­گویند

                        رفیق!